Wat voor de meeste kinderen de normaalste zaak van de wereld is: spellen in de bossen of jungle, hutten bouwen op verborgen plekjes of simpelweg onbezorgd naar school rennen, is voor de kinderen in Laos levensgevaarlijk. Laos is namelijk een van de meest gebombardeerde landen van de wereld en het is officieel niet eens in een oorlog verwikkeld geweest. In Phonsavan leerde ik hier meer over.

Voor negen jaar, tussen 1964-1973, werd Laos 24 uur per dag gebombardeerd door de Amerikanen. De Amerikanen waren het communisme in Vietnam aan het bestrijden, maar namen daar een onschuldig land en haar inwoners in mee. Als de gevechtsvliegtuigen hun doelen niet konden vinden, dropte ze hun bommen boven Laos, omdat het te gevaarlijk was te landen met een volle lading explosieven. Ook de Ho Chi Min route, de route die door de noord Vietnamezen werd gebruikt om wapens en mensen zuid Vietnam in en uit te smokkelen, werd hevig gebombardeerd. Deze route liep door Laos.

Amerika ontkende bommen te gooien op Laos, en voor lange tijd was er ook niks bekend over deze oorlog. Vandaar dat het de benaming the secret war heeft gekregen. Een oorlog die geen oorlog was, maar die vele mensen het leven kostten.

‘Bombies’ in de achtertuin

Vandaag de dag kost het nog steeds vele mensen hun leven. Zo’n 30% van de 1.8 biljoen kilogram bommen is niet ontploft. Kinderen van twee generaties na de oorlog zijn de dupe van alle vervuiling die de geheime oorlog in Laos heeft achtergelaten. Vervuiling in de vorm van onontploften bommen. De zogenoemde ‘bombies’ hadden en hebben nu nog steeds, als enige missie mensen te doden. De bommen waren niet gemaakt om tanks of vliegtuigen van de vijand kapot te maken, ze waren enkel ontworpen om mensen te vermoorden.

Laos ligt vandaag de dag nog steeds bezaaid met miljoenen bombies. Deze kleine bommen, te grootte van een tennisbal, zien eruit als speelgoed, andere als fruit. Dagelijks raken er mensen, voornamelijk kinderen, gewond of gedood doordat ze er onbewust eentje oprapen, doordat ze er bij het omploegen van hun rijstveld op eentje stuiten, doordat ze gewoon naar school lopen en er op eentje stappen, of doordat ze er eentje openmaken om het ijzer te verkopen voor extra inkomen.

De mensen in Laos behoren tot de armste in de wereld, meden door de vervuiling van bommen in hun land kan het zich niet ontwikkelen. Mensen kunnen hun akkers niet uitbreiden omdat het zich in een bommenveld bevindt, (daardoor is er niet genoeg eten en zijn sommige families gedwongen bommen te zoeken voor de verkoop van ijzer), dorpen liggen afgesloten van de ‘bewoonde wereld’ omdat het te gevaarlijk is om wegen te bouwen, mensen hebben geen toegang tot schoon water door dezelfde reden.

De vicieuze cirkel doorbreken

Het leven in Laos is gevaarlijk en omdat het gevaarlijk is kan het zich niet ontwikkelen. Mensen leven voortdurend in angst. Vaak is het niet of, maar wanneer het volgende familielid omkomt door de ondoordachte actie van een oorlog van generaties terug.

Gelukkig is er wel een NGO die Laos veiliger wil maken: de Mines Advisory Group (MAG). Hun missie:“our mission is to save lives and build fugufes by working with others to reclaim land contaminated with the debris of conflict, to find ways to reduce te daily risk of death or injury for civilians, and to create safe and secure conditions for development, free from armed violence.

Veilige paden bij de Plain of Jairs

Wat ik hier over te weet ben gekomen heef een grote indruk op mij gemaakt. Op de Plains of Jairs liep ik op paden die als ‘landmijn-vrij’ zijn gemarkeerd. Op het busstation helpt een oudere man me die een arm mist. Je ziet afval van bommen opgestapeld in kleine dorpjes. En bij ieder kind dat ik zie spelen, denk ik terug aan de schokkende documentaires die ik zag in het MAG-informatiecentrum in Phonsavan.

Het ergste is nog dat deze vorm van oorlog en het gebruik van zulke bommen nog steeds door gaat in bijvoorbeeld Nigeria en het Midden-Oosten. Wat betekend dat ook daar, generaties later, het land nog bezaait is met dood en verderf uit het verleden..

Lees hier meer over MAG en bezoek zeker het MAG-informatiecentrum wanneer je in Phonsavan bent.